O certyfikatach CBAM pisano już wiele, o ich ujęciu rachunkowym niestety nie. Dlatego serdecznie zachęcamy do lektury – krótko, krok po kroku i praktycznie o tym, jak księgować wartość tych certyfikatów i kiedy.
Kiedy obowiązują certyfikaty CBAM i jak wpływają na księgowość?
Certyfikaty CBAM dotyczą importu żelaza, stali, aluminium, nawozów i cementu, kupionych od 1.01.2026 r.
Co prawda wartość certyfikatów CBAM znana będzie ostatecznie dopiero w 2027 roku. I wtedy dopiero będzie wiadomo dokładnie, ile ich należy kupić, umorzyć i zaraportować za zakupy w roku 2026.
Jednak do tego czasu część towarów zakupionych w 2026 roku zostanie już sprzedana generując koszt i przychód. Jeśli więc wartość ta nie zostanie rozliczona w 2026 roku, naruszona zostanie zasada współmierności przychodów i kosztów, wyrażona w ustawie o rachunkowości w art. 6 ust 2. Zanim złożona zostanie pierwsza deklaracja CBAM, część sprawozdań zostanie już opublikowanych.
Ujęcie certyfikatów CBAM w księgach rachunkowych
Oczywiście, temat jest nowy i nie można wykluczyć różnych podejść w tej sprawie.
Pamiętajmy jednak, że certyfikaty CBAM rachunkowo są istotnie różne od znanych już „certyfikatów energetycznych” (OZE / świadectwa pochodzenia / EUA). Certyfikaty CBAM w odróżnieniu od „energetycznych” można przypisać do konkretnej partii, a każda partia może mieć jednostkowo różny koszt CBAM w zależności od śladu CO2. Dlatego certyfikaty CBAM stanowią część ceny nabycia zakupionego towaru oraz koszt bilansowy w momencie jego sprzedaży.
Takie podejście jest zarówno wypełnieniem wymogów art. 28 ust. 2 UoR „Cena nabycia obejmuje cenę zakupu składnika aktywów, powiększoną o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika do stanu zdatnego do używania lub sprzedaży” jak i MSR2 jako „koszty doprowadzenia zapasów do obecnej lokalizacji i stanu”.
Jak szacować wartość certyfikatów CBAM?
Ze względu na brak dokładniejszych danych o wartościach certyfikatów CBAM jakie trzeba będzie kupić i umorzyć w związku z importem w roku 2026, wartość tę na razie należy przyjąć według najlepszych dostępnych szacunków a w okresie późniejszym korygować na bieżąco.
W związku z powyższym, już pierwsze towary lub materiały rejestrowane w systemach magazynowych w 2026 roku powinny już zawierać nową opłatę – szacunkową wartość certyfikatów CBAM.
Schemat księgowania wyraża się następująco:
- Zakup towaru (szacunkowa wartość CBAM) = WN towary x MA rezerwa
- Sprzedaż w/w towaru = WN wartość sprzedanych towarów x MA towary
- Aktualizacja wartości szacunkowej CBAM = WN koszt bieżący x MA rezerwa
- Lub = WN rezerwa x MA przychód bieżący*
* co do zasady koszty i przychody z tego tytułu powinny dotyczyć naszym zdaniem działalności podstawowej. Zaś w zakresie zapasu niesprzedanego, drugą stroną nie będzie przychód lub koszt, ale wartość towarów.
Co zrobić, jeśli systemy księgowe nie są gotowe na CBAM?
Co zrobić, jeśli nasza organizacja nie jest przygotowana, aby ująć wartość certyfikatów CBAM w cenie nabycia przypisanej do poszczególnych indeksów magazynowych i ich partii?
W zależności od istotności oraz indywidualnej sytuacji, można wtedy rozważyć zastosowanie uproszczenia i zbiorczego rozliczenia kosztu na koniec każdego okresu raportowego. Takie uproszczenie będzie jednak zapewne ograniczało dokładność rachunkowości zarządczej np. w zakresie prawidłowego ustalenia kosztu jednostkowego, marż, rozliczania ewentualnych odchyleń i naliczeń kosztów pośrednich. Będzie także mniej jasnym i bardziej narażonym na błędy. Dlatego uproszczenie w tym zakresie powinno być jedynie przejściowe, o ile nie jest uzasadnione zasadą istotności.
Należy także uaktualnić politykę rachunkowości w zakresie definicji ceny nabycia wskazując, że ujmuje ona również wartość certyfikatów CBAM.
Jeśli macie dodatkowe pytania dotyczące certyfikatów CBAM i przygotowania się do ujęcia ich w księgach rachunkowych – serdecznie zachęcamy do kontaktu.
